(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.14. అధ్యాయః 014
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరంప్రతి ద్రౌపదీవచనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 12-14-0x(5742)(70431)
అవ్యాహరతి కౌంతేయే ధర్మరాజే యుధిష్ఠిరే।
భ్రాతృణాం బ్రువతాం తాంస్తాన్వివిధాన్వేదనిశ్చయాన్॥ 12-14-1(70432)
మహాభిజనసంపన్నా శ్రీమత్యాయతలోచనా।
అభ్యభాషత రాజానం ద్రౌపదీ యోషితాం వరా॥ 12-14-2(70433)
ఆసీనమృషభం రాజ్ఞాం భ్రాతృభిః పరివారితం।
సింహశార్దూలసదృశైర్వారణైరివ యూథపం॥ 12-14-3(70434)
అభిమానవతీ నిత్యం విశేషేణ యుధిష్ఠిరే।
లాలితా సతతం రాజ్ఞా ధర్మాధర్మనిదర్శినీ॥ 12-14-4(70435)
ఆమంత్రయిత్వా సుశ్రోణీ సాంనా పరమవల్గునా।
భర్తారమభిసంప్రేక్ష్య తతో వచనమబ్రవీత్॥ 12-14-5(70436)
ద్రౌపద్యువాచ। 12-14-6x(5743)
ఇమే తే భ్రాతరః పార్థ శుష్యంతే స్తోకకా ఇవ।
వావాశ్యమానాస్తిష్ఠంతి న చైనానభినందసే॥ 12-14-6(70437)
నందయైతాన్మహారాజ మత్తానివ మహాద్విపాన్।
ఉపపన్నేన వాక్యేన సతతం దుఃఖభాగినః॥ 12-14-7(70438)
కథం ద్వైతవనే రాజన్పూర్వముక్త్వా తథా వచః।
భ్రాతౄనేతాన్స్మ సహితాఞ్శీతవాతాతపార్దితాన్॥ 12-14-8(70439)
వయం దుర్యోధనం హత్వా మృధే భోక్ష్యామ మేదినీం।
సంపూర్ణాం సర్వకామానామాహవే విజయైషిణః॥ 12-14-9(70440)
నృవీరాంశ్చ రథాన్హత్వా నిహత్య చ మహాగజాన్।
సంస్తీర్య చ రథైర్భూమిం ససాదిభిరరిందమాః॥ 12-14-10(70441)
యజేభ వివిధైర్యజ్ఞైః సమృద్ధైరాప్తదక్షిణైః।
వనవాసకృతం దుఃఖం భవిష్యతి సుఖాయ నః॥ 12-14-11(70442)
ఇత్యేతానేవముక్త్వా త్వం స్వయం ధర్మభృతాం వర।
కథమద్య పునర్వీర వినిహంసి మనాంసి నః॥ 12-14-12(70443)
న క్లీబో వసుధాం భుంక్తే న క్లీబో ధనమశ్నుతే।
న క్లీబస్య గృహే పుత్రా మత్స్యాః పంక ఇవాసతే॥ 12-14-13(70444)
నాదండః క్షత్రియో భాతి నాదండో భూమిమశ్నుతే।
నాదండస్య ప్రజా రాజ్ఞః సుఖం విందంతి భారత॥ 12-14-14(70445)
`సదేవాసురగన్ఘర్వైరప్సరోభిర్విభూషితం।
రక్షోభిర్గుహ్యకైర్నాగైర్మనుష్యైశ్చ విభూషితం॥ 12-14-15(70446)
త్రివర్గేణ చ సంపూర్ణం త్రివర్గస్యాగమేన చ।
దండేనాభ్యాహృతం సర్వం జగద్భోగాయ కల్పతే॥ 12-14-16(70447)
స్వాయంభువం మహీపాల ఆగమం శృణు శాశ్వతం।
విప్రాణాం విదితశ్చాయం తవ చైవ విశాంపతే॥ 12-14-17(70448)
అరాజకే హి లోకేఽస్మిన్సర్వతో విద్రుతే భయాత్।
రక్షార్థమస్య లోకస్య రాజానమసృజత్ప్రభుః।
మహాకాయం మహావీర్యం పాలనే జగతః క్షమం॥ 12-14-18(70449)
అనిలాగ్నియమార్కాణామింద్రస్య వరుణస్య చ।
చంద్రవిత్తేశయోశ్చైవ మాత్రా నిర్హృత్య శాశ్వతీః॥ 12-14-19(70450)
యస్మాదేషాం సురేంద్రాణాం సంభవత్యంశతో నృపః।
తస్మాదభిభవత్యేష సర్వభూతాని తేజసా॥ 12-14-20(70451)
తపత్యాదిత్యవచ్చైవ చక్షూంషి చ మనాంసి చ।
చ చైనం భువి శక్నోతి కశ్చిదప్యభివీక్షితుం॥ 12-14-21(70452)
సోఽగ్నిర్భవతి వాయుశ్చ సోఽర్కః సోమశ్చ ధర్మరాట్।
స కుబేరః స వరుణః స మహేంద్రః ప్రతాపవాన్॥ 12-14-22(70453)
పితామహస్య దేవస్య విష్ణోః శర్వస్య చైవ హి।
ఋషీణాం చైవ సర్వేషాం తస్మింస్తేజః ప్రతిష్ఠితం॥ 12-14-23(70454)
బాలోఽపి నావమంతవ్యో మనుష్య ఇతి భూమిపః।
మహతీ దేవతా హ్యేషా నరరూపేణ తిష్ఠతి॥ 12-14-24(70455)
ఏకమేవ దహత్యగ్నిర్నరం దురుపసర్పిణం।
కులం దహతి రాజాగ్నిః సపశుద్రవ్యసంచయం॥ 12-14-25(70456)
ధృతరాష్ట్రకులం దగ్ధం క్రోధోద్భూతేన వహ్నినా।
ప్రత్యక్షమేతల్లోకస్య సంశయో హి న విద్యతే॥ 12-14-26(70457)
కులజో వృత్తసంపన్నో ధార్మికశ్చ మహీపతిః।
ప్రజానాం పాలనే యుక్తః పూజ్యతే దైవతైరపి॥ 12-14-27(70458)
కార్యం యోఽవేక్ష్య శక్తిం చ దేశకాలౌ చ తత్వతః।
కురుతే ధర్మసిద్ధ్యర్థం వైశ్వరూప్యం పునః పునః॥ 12-14-28(70459)
తస్య ప్రసాదే పఝా శ్రీర్విజయశ్చ పరాక్రమే।
మృత్యుశ్చ వసతి క్రోధే సర్వతేజోమయో హి సః॥ 12-14-29(70460)
తం యస్తు ద్వేష్టి సంమోహాత్స వినశ్యతి మానవః।
తస్య హ్యాశువినాశాయ రాజాఽపి కురుతే మనః॥ 12-14-30(70461)
తస్మాద్ధర్మం యదిష్టేషు స వ్యవస్యతి పార్థివః।
అనిష్టం చాప్యనిష్టేషు తద్ధర్మం న విచాలయేత్॥ 12-14-31(70462)
తస్యార్థే సర్వభూతానాం గోప్తారం ధర్మమాత్మజం॥
బ్రహ్మతేజోమయం దండమసృజత్పూర్వమీశ్వరః॥ 12-14-32(70463)
తస్య సర్వాణి భూతాని స్థావరాణి చరాణి చ।
భయాద్భోగాయ కల్పంతే ధర్మాన్న విచలంతి చ॥ 12-14-33(70464)
దేశకాలౌ చ శక్తిం చ కార్యం చావేక్ష్య తత్వతః।
యథార్హతః సంప్రణయేన్నరేష్వన్యాయవర్తిషు॥ 12-14-34(70465)
స రాజా పురుషో దండః స నేతా శాసితా చ సః।
వర్ణానామాశ్రమాణాం చ ధర్మప్రభురథావ్యయః॥ 12-14-35(70466)
దండః శాస్తి ప్రజాః సర్వా దండ ఏవాభిరక్షతి।
దండః సుప్తేషు జాగర్తి దండం ధర్మం విదుర్బుధాః॥ 12-14-36(70467)
సుసమీక్ష్య ధృతో దండః సర్వా రంజయతి ప్రజాః।
అసమీక్ష్య ప్రణీతస్తు వినాశయతి సర్వశః॥ 12-14-37(70468)
యది న ప్రణయేద్రాజా దండం దండ్యేష్వతంద్రితః।
జలే మత్స్యానివాభక్ష్యందుర్బలాన్బలవత్తరాః॥ 12-14-38(70469)
కాకోఽద్యాచ్చ పురోడాశం శ్వా చైవావలిహేద్ధవిః।
స్వామిత్వం న క్వచిచ్చ స్యాత్ప్రపద్యేతాధరోత్తరం॥ 12-14-39(70470)
సర్వో దండజితో లోకో దుర్లభస్తు శుచిర్నరః।
దండస్య హి భయాత్సర్వం జగద్భోగాయ కల్పతే॥ 12-14-40(70471)
దేవదానవగంధర్వా రక్షాంసి పతగోరగాః।
తేఽపి భోగాయ కల్పంతే దండేనైవాభిపీడితాః॥ 12-14-41(70472)
దూష్యేయుః సర్వవర్ణాశ్చ భిద్యేరన్సర్వసేతవః।
సర్వలోకప్రకోపశ్చ భవేద్దండస్య విభ్రమాత్॥ 12-14-42(70473)
యత్ర శ్యామో లోహితాక్షో దండశ్చరతి పాపహా।
ప్రజాస్తత్ర న ముహ్యంతి నేతా చేత్సాధు పశ్యతి॥ 12-14-43(70474)
ఆహుస్తస్య ప్రణేతారం రాజానం సత్యవాదినం।
సమీక్ష్యకారిణం ప్రాజ్ఞం ధర్మకామార్థకోవిదం॥ 12-14-44(70475)
తం రాజా ప్రణయన్సంయక్స్వర్గాయాభిప్రవర్తతే।
కామాత్మవిషయీ క్షుద్రో దండేనైవ నిహన్యతే॥ 12-14-45(70476)
దండో హి సుమహాతేజా దుర్ధరశ్చాకృతాత్మభిః।
ధర్మాద్విచలితం హంతి నృపమేవ సబాంధవం॥ 12-14-46(70477)
తతో దుర్గం చ రాష్ట్రం చ లోకం చ సచరాచరం।
అంతరిక్షగతాంశ్చైవ మునీందేవాంశ్చ హింసతి॥ 12-14-47(70478)
సోఽసహాయేన మూఢేన లుబ్ధేనాకృతబుద్ధినా।
అశక్యో న్యాయతో నేతుం విషయాంశ్చైవ సేవతా॥ 12-14-48(70479)
శుచినా సత్యసంధేన నీతిశాస్త్రానుసారిణా।
దండః ప్రణేతుం శక్యో హి సుసహాయేన ధీమతా॥ 12-14-49(70480)
స్వరాష్ట్రే న్యాయవర్తీ స్యాద్భృశదండశ్చ శత్రుషు।
సుహృత్స్వజిహ్మః స్నిగ్ధేషు బ్రాహ్మణేషు క్షమాన్వితః॥ 12-14-50(70481)
ఏవంవృత్తస్య రాజ్ఞస్తు శిలోంఛేనాపి జీవతః।
విస్తీర్యేత యశో లోకే తైలబిందురివాంభసి॥ 12-14-51(70482)
అతస్తు విపరీతస్య నృపతేరకృతాత్మనః।
సంక్షిప్యేన యశో లోకే ఘృతబిందురివాంభసి॥ 12-14-52(70483)
దేవదేవేన రుద్రేణ బ్రహ్మణా చ మహీపతే।
విష్ణునా చైవ దేవేన శక్రేణ చ మహాత్మనా॥ 12-14-53(70484)
లోకపాలైశ్చ భూతైశ్చ పాండవైశ్చ మహాత్మభిః।
ధర్మాద్విచలితా రాజంధార్తరాష్ట్రా నిపాతితాః।
అధార్మికా దురాచారాః ససైన్యా వినిపాతితాః॥ 12-14-54(70485)
తాన్నిహత్య న దోషస్తే స్వల్పోఽపి జగతీపతే।
ఛలేన మాయయా వాఽథ క్షత్రధర్మేణ వా నృప॥' 12-14-55(70486)
మిత్రతా సర్వభూతేషు దానమధ్యయనం తపః।
బ్రాహ్మణస్యైవ ధర్మః స్యాన్న రాజ్ఞో రాజసత్తమ॥ 12-14-56(70487)
అసతాం ప్రతిషేధశ్చ సతాం చ పరిపాలనం।
ఏష రాజ్ఞాం పరో ధర్మః సమరే చాపలాయనం॥ 12-14-57(70488)
యస్మిన్క్షమా చ క్రోధశ్చ దానాదానే భయాభయే।
నిగ్రహానుగ్రహౌ చోభౌ స వై ధర్మవిదుచ్యతే॥ 12-14-58(70489)
న శ్రుతేన న దానేన న సాంత్వేన న చేజ్యయా।
త్వయేయం పృథివీ లబ్ధా న సంకోచేన చాప్యుత॥ 12-14-59(70490)
యత్తద్బలమమిత్రాణాం తథా వీరసముద్యతం।
హస్త్యశ్వరథసంపన్నం త్రిభిరంగైరనుత్తమం॥ 12-14-60(70491)
రక్షితం ద్రోణకర్ణాభ్యామశ్వత్థాంనా కృపేణ చ।
తత్త్వయా నిహతం వీర తస్మాద్భుంక్ష్వ వసుంధరాం॥ 12-14-61(70492)
జంబూద్వీపో మహారాజ నానాజనపదైర్యుతః।
త్వయా పురుషశార్దూల దండేన మృదితః ప్రభో॥ 12-14-62(70493)
జంబూద్వీపేన సదృశః క్రౌంచద్వీపో నరాధిప।
అపరేణ మహామేరోర్దండేన మృదితస్త్వయా॥ 12-14-63(70494)
క్రౌంచద్వీపేన సదృశః శాకద్వీపో నరాధిప।
పూర్వేణ తు మహామేరోర్దండేన మృదితస్త్వయా॥ 12-14-64(70495)
ఉత్తరేణ మహామేరోః శాకద్వీపేన సంమితః।
భద్రాశ్వః పురుషవ్యాఘ్ర దండేన మృదితస్త్వయా॥ 12-14-65(70496)
ద్వీపాశ్చ సాంతరద్వీపా నానాజనపదాశ్రయాః।
విగాహ్య సాగరం వీర దండేన మృదితాస్త్వయా॥ 12-14-66(70497)
ఏతాన్యప్రతిమేయాని కృత్వా కర్మాణి భారత।
న ప్రీయసే మహారాజ పూజ్యమానో ద్విజాతిభిః॥ 12-14-67(70498)
స త్వం భ్రాతౄనిమాందృష్ట్వా ప్రతినందస్వ భారత।
ఋషభానివ సంమత్తాన్గజేంద్రాన్గర్జితానివ॥ 12-14-68(70499)
అమరప్రతిమాః సర్వే శత్రుసాహాః పరంతపాః।
ఏకైకోఽపి సుఖాయైషాం మమ స్యాదితి మే మతిః॥ 12-14-69(70500)
కిం పునః పురుషవ్యాఘ్రాః పతయో మే నరర్షభాః।
సమస్తానీంద్రియాణీవ శరీరస్య విచేష్టనే॥ 12-14-70(70501)
అనృతం నాబ్రవీచ్ఛ్వశ్రూః సర్వజ్ఞా సర్వదర్శినీ।
యుధిష్ఠిరస్త్వాం పాంచాలి సుఖే ధాస్యత్యనుత్తమే॥ 12-14-71(70502)
ఇత్వా రాజసహస్రాణి బహూన్యాశుపరాక్రమః।
తద్వ్యర్థం సంప్రపశ్యామి మోహాత్తవ జనాధిప॥ 12-14-72(70503)
యేషామున్మత్తకో జ్యేష్ఠః సర్వే తేఽప్యనుసారిణః।
తవోన్మాదాన్మహారాజసోన్మాదాః సర్వపాండవాః॥ 12-14-73(70504)
యది హి స్యురనున్మత్తా భ్రాతరస్తే నరాధిప।
బద్ధ్వా త్వాం నాస్తికైః సార్ధం ప్రశాసేయుర్వసుంధరాం॥ 12-14-74(70505)
కురుతే మూఢ ఏవం హి యః శ్రేయో నాధిగచ్ఛతి।
ధూపైరంజనయోగైశ్చ నస్యకర్మభిరేవ చ॥ 12-14-75(70506)
`ఉన్మత్తిరపనేతవ్యా తవ రాజన్యదృచ్ఛయా।'
భేషజైః స చికిత్స్యః స్యాద్య ఉన్మార్గేణ గచ్ఛతి॥ 12-14-76(70507)
సాహం సర్వాధమా లోకే స్త్రీణాం భరతసత్తమ।
తథా వినికృతా పుత్రైర్యాఽహమిచ్ఛామి జీవితుం॥ 12-14-77(70508)
ధృతరాష్ట్రసుతా రాజన్నిత్యముత్పథగామినః।
తాదృశానాం వధే దోషం నాహం పశ్యామి కర్హిచిత్॥ 12-14-78(70509)
ఇమాంశ్చోశనసా గీతాఞ్శ్లోకాఞ్శ్రృణు నరాధిప॥ 12-14-79(70510)
ఆత్మహంతాఽర్థహంతా చ బంధుహంతా విషప్రదః।
అకారణేన హంతా చ యశ్చ భార్యాం పరామృశేత్॥ 12-14-80(70511)
నిర్దోషం వధమేతేషాం షణ్ణామప్యాతతాయినాం।
బ్రహ్మా ప్రోవాచ భగవాన్భార్గవాయ మహాత్మనే॥ 12-14-81(70512)
బ్రహ్మక్షత్రవిశాం రాజన్సత్పథే వర్తినామపి।
ప్రసహ్యాగారమాగంయ హంతారం గరదం తథా॥ 12-14-82(70513)
అభక్ష్యాపేయదాతారమగ్నిదం చ నిశాతయేత్।
మార్గ ఏష మహీపానాం గోబ్రాహ్మణవధేషు చ॥ 12-14-83(70514)
కేశగ్రహే చ నారీణామపి యుధ్యేత్పితామహం।
బ్రహ్మాణం దేవదేవేశం కిం పునః పాపకారిణం॥ 12-14-84(70515)
గోబ్రాహ్మణార్థే వ్యసనే చ రాజ్ఞాం రాష్ట్రోపమర్దే స్వశరీరహేతోః।
స్త్రీణాం చ విక్రుష్టరుతాని శ్రుత్వా విప్రోఽపి యుధ్యేత మహాప్రభావః॥ 12-14-85(70516)
ధర్మాద్విచలితం విప్రం నిహన్యాదాతతాయినం।
తస్యాన్యత్ర వధం విద్వాన్మనసాఽపి న చింతయేత్॥ 12-14-86(70517)
గోబ్రాహ్మణవధే వృత్తం మంత్రత్రాణార్థమేవ చ।
నిహన్యాత్క్షత్రియో విప్రం స్వకుటుంబస్య చాప్తయే॥ 12-14-87(70518)
తస్కరేణ నృశంసేన ధర్మాత్ప్రచలితేన చ।
క్షత్రబంధుః పరం శక్త్యా యుధ్యేద్విప్రేణ సంయుగే॥ 12-14-88(70519)
ఆతతాయినమాయాంతమపి వేదాంతపారగం।
జిఘాంసంతం జిఘాంసీయాన్న తేన భ్రూణహా భవేత్॥ 12-14-89(70520)
బ్రాహ్మణః క్షత్రియో వైశ్యః శూద్రో వాఽప్యంత్యజోపి వా।
న హన్యాద్బ్రాహ్మణం శాంతం తృణేనాపి కదాచన॥ 12-14-90(70521)
బ్రాహ్మణాయావగుర్యాద్యః స్పృష్ట్వా గురుతరం మహత్।
వర్షాణాం త్రిశతం పాపః ప్రతిష్ఠాం నాధిగచ్ఛతి॥ 12-14-91(70522)
సహస్రాణి చ వర్షాణి నిహత్య నరకే పతేత్।
తస్మాన్నైవావగుర్యాద్ధి నైవ శస్త్రం నిపాతయేత్॥ 12-14-92(70523)
శోణితం యావతః పాంసూన్గృహ్ణాతీతి హి ధారణా।
తావతీః స సమాః పాపో నరకే పరివర్తతే॥ 12-14-93(70524)
త్వగస్థిభేదం విప్రస్య యః కుర్యాత్కారయేత వా।
బ్రహ్మహా స తు విజ్ఞేయః ప్రాయశ్చిత్తీ నరాధమః॥ 12-14-94(70525)
శ్రోత్రియం బ్రాహ్మణం హత్వా తథాఽఽత్రేయీం చ బ్రాహ్మణీం।
చతుర్విశతివర్షాణి చరేద్బ్రహ్మహణో వ్రతం॥ 12-14-95(70526)
ద్విగుణాం బ్రహ్మహత్యేయం సర్వైః ప్రోక్తా మహర్షిభిః।
ప్రాయశ్చిత్తమకుర్వాణం కృతాంకం విప్రవాసయేత్॥ 12-14-96(70527)
బ్రాహ్మణం క్షత్రియం వైశ్యం శూద్రం వా ఘాతయేన్నృపః।
బ్రహ్మఘ్నం తస్కరం చైవ మాభూదేవం చరిష్యతి॥ 12-14-97(70528)
ఛిత్త్వా హస్తౌ చ పాదౌ చ నాసికోష్ఠౌ చ భూపతిః।
బ్రహ్మఘ్నం చోత్తమం పాపం నేత్రోద్ధారేణ యోజయేత్॥ 12-14-98(70529)
శూద్రస్యైవ స్మృతో దండస్తద్వద్రాజన్యవైశ్యయోః।
ప్రాయశ్చిత్తమకుర్వాణం బ్రాహ్మణం తు ప్రవాసయేత్॥ 12-14-99(70530)
క్షత్రియం వైశ్యశూద్రౌ చ శస్త్రేణైవ చ ఘాతయేత్।
బ్రహ్మఘ్నాన్బ్రాహ్మణాత్రాజా కృతాంకాన్విప్రవాసయేత్॥ 12-14-100(70531)
వికలేంద్రియాంస్త్రివర్ణాంశ్చ చండాలైః సహ వాసయేత్।
తైశ్చ యః సంపిబేత్కశ్చిత్స పిబన్బ్రహ్మహా భవేత్॥ 12-14-101(70532)
ప్రేతానాం న చ దేయాని పిండదానాని కేనచిత్॥ 12-14-102(70533)
కృష్ణవర్ణా విరూపా చ నిర్ణీతా లంబమూర్ధజా।
దునోత్యదృష్ట్వా కర్తారం బ్రహ్మహత్యేతి తాం విదుః॥ 12-14-103(70534)
బ్రహ్మఘ్నేన పిబంతశ్చ విప్రా దేశాః పురాణి చ।
అచిరాదేవ పీడ్యంతే దుర్భిక్షవ్యాధితస్కరైః॥ 12-14-104(70535)
బ్రాహ్మణం పాపకర్మాణం విప్రాణామాతతాయినం।
క్షత్రియం వైశ్యశూద్రౌ చ నేత్రోద్ధారేణ యోజయేత్॥ 12-14-105(70536)
దుర్బలానాం బలం రాజా బలినో యే చ సాధవః।
బలినాం దుర్బలానాం చ పాపానాం మృత్త్యురిష్యతే॥ 12-14-106(70537)
సదోషమపి యో హన్యాదశ్రావ్య జగతీపతే।
దుర్బలం బలవంతం వా స పరాజయమర్హతి॥ 12-14-107(70538)
రాజాజ్ఞాం ప్రాడ్వివాకం చ నేచ్ఛేద్యచ్చాపి నిష్పతేత్।
సాక్షిణం సాధువాక్యం చ జితం తమపి నిర్దిశేత్॥ 12-14-108(70539)
బంధనాన్నిష్పతేద్యచ్చ ప్రతిభూర్న దదాతి చ।
కులజశ్చ ధనాఢ్యశ్చ స పరాజయమర్హతి॥ 12-14-109(70540)
రాజాజ్ఞయా సమాహూతో యో న గచ్ఛేత్సభాం నరః।
బలవంతముపాశ్రిత్య సాయుధః స పరాజితః॥ 12-14-110(70541)
తం దండేన వినిర్జిత్య మహాసాహసికం నరం।
వియుక్తదేహసర్వస్వం పరలోకం విసర్జయేత్॥ 12-14-111(70542)
మృతస్యాపి న దేయాని పిండదానాని కేనచిత్।
దత్త్వా దండం ప్రయచ్ఛేత మధ్యమం పూర్వసాహయం॥ 12-14-112(70543)
కులస్త్రీవ్యభిచారం చ రాష్ట్రస్య చ విమర్దనం।
బ్రహ్మహత్యాం చ చౌర్యం చ రాజద్రోహం చ పంచమం॥ 12-14-113(70544)
యుద్ధాదన్యత్ర హింసాయాం సురాపస్య చ కీర్తనే।
మహాంతం గురుతల్పే చ మిత్రద్రోహే చ పాతకం॥ 12-14-114(70545)
న కథంచిదుపేక్షేత మహాసాహసికం నరం।
సర్వస్వమపహృత్యాశు తతః ప్రాణైర్వియోజయేత్॥ 12-14-115(70546)
త్రిషు వర్ణేషు యో దండః ప్రణీతో బ్రహ్మణా పురా।
మహాసాహసికం విప్రం కృతాంకం విప్రవాసయేత్॥ 12-14-116(70547)
సాహస్రో వా భవేద్దండః కాంచనో దేహనిష్క్రియా।
చతుర్ణామపి వర్ణానామేవమాహోశనా కవిః॥ 12-14-117(70548)
నారీణాం బాలవృద్ధానాం గోపతేశ్చ మహామతిః।
పాపానాం దుర్వినీతానాం ప్రాణాంతం చ బృహస్పతిః।
దండమాహ మహాభాగ సర్వేషామాతతాయినాం॥ 12-14-118(70549)
సర్వేషాం పాపబుద్ధీనాం పాపకర్మైవ క్వుర్వతాం।
ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాణాం దండో నిర్దోష ఇష్యతే।
సౌబలస్య చ దుర్బుద్ధేః కర్ణస్య చ దురాత్మనః॥ 12-14-119(70550)
పశ్యతాం చైవ శూరాణాం యాఽహం ద్యూతే సభాం తదా।
రజస్వలా సమానీతా భవతాం పశ్యతాం నృప।
వాససైకేన సంవీతా తవ దోషేణ భూపతే॥ 12-14-120(70551)
మాభూద్ధర్మవిలోపస్తే ధృతరాష్ట్రకులక్షయాత్।
క్రోధాగ్నినా తు దగ్ధం చ సపశుద్రవ్యసంచయం॥ 12-14-121(70552)
సాఽహమేవంవిధం దుఃఖం సంప్రాప్తా తవ హేతునా।
ఆదిత్యస్య ప్రసాదేన న చ ప్రాణైర్వియోజితా॥ 12-14-122(70553)
రక్షితా దేవదేవేన జగతః కాలహేతునా।
దివాకరేణ దేవేన వివస్త్రా న కృతా తదా'॥ 12-14-123(70554)
ఏతేషాం యతమానానాం న మేఽద్య వచనం మృషా।
త్వం తు సర్వాం మహీం త్యక్త్వా కురుషే స్వయమాపదం॥ 12-14-124(70555)
యథాఽఽస్తాం సంమతౌ రాజ్ఞాం పృథివ్యాం రాజసత్తం।
మాంధాతా చాంబరీషశ్చ తథా రాజన్విరాజసే॥ 12-14-125(70556)
ప్రశాధి పృథివీం దేవీం ప్రజా ధర్మేణ పాలయన్।
సపర్వతవనద్వీపాం మా రాజన్విమనా భవ॥ 12-14-126(70557)
యజస్వ వివిధైర్యజ్ఞైర్యుధ్యస్వారీన్ప్రయచ్ఛ చ।
ధనాని భోగాన్వాసాంసి ద్విజాతిభ్యో నృపోత్తమ॥ ॥ 12-14-127(70558)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి చతుర్దశోఽధ్యాయః॥ 14॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-14-6 స్తోకకాశ్చాతకా వావాశ్యమానాః పునః పునః క్రందంతః॥
12-14-7 ఉపపన్నేన యుక్తియుక్తేన॥
12-14-9 సర్వకామానాం సర్వైరర్థైః॥
12-14-13 క్లీబోఽధీరః। అవిపాలా ఇవాసత ఇతి. ట. డ. పాఠః।
వత్సపాలా ఇవాసత ఇతి థ. పాఠః॥
12-14-57 ప్రతిషేధో దండో రాజ్యాన్నిర్వాసనం వా॥
12-14-58 దానం ఆదానం చ తే॥
12-14-59 సంకోచేన యాంచయా॥
12-14-63 అపరేణ పశ్చిమతః
12-14-64 క్రౌంచద్వీపాదివశీకరణం సిద్ధద్వారా రాజసూయే॥
12-14-73 సర్వే తేప్యవమానితా ఇతి ట. డ. ద. పఠః॥
12-14-75 నస్యకర్మ నాసాద్వారా భేషజగ్రహణం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.